Результатов поиска: 45

Вернуться к листу благодарностей

Re: Медь Алексея Михайловича

Спасибо за информацию.
На всякий случай, если интересно могу сказать, что вижу:
1. - копейка, м.дв. Москва (Старый денежный двор), тип 4-16, № 1115; степень редкости Х (самая распространенная
2. - копейка, м.дв. Москва (Старый денежный двор) тип ?-16 (аверс хорошо покрыт патиной, что препятствует более детальной атрибуции; возможные варианты типов аверса 4, 6, 7; сочетание с 4-м самое распространенное, с 6-м и 7-м более редкие)
3. - определение как второй и те же трудности
dz_pala6uk
20 фев 2012, 17:37
 
Перейти в форум
Перейти в тему

Re: Наканечнік стралы. Даціруйце.

Калі ласка, пазначайце рэгіён знаходкі (гл. п.1.10) ;)
CUSTORZ
20 фев 2012, 16:29
 
Перейти в форум
Перейти в тему

Re: Наканечнік стралы. Даціруйце.

Одна из самых распространненных форм, бытовавшая в большом промежутке времени.
По А.Ф. Медведеву это тип 40 - 10-14 вв.
По О.В. Двуреченскому это тип 6а - 16-17 вв.
Фактически, стрелы 16-17 вв. - это плавная эволюция древнерусских.
Данный тип стрел относится к универсальным.

Вот аналогичные из Тушинского лагеря.
http://savepic.su/1386253m.jpg
Gedygold
20 фев 2012, 22:29
 
Перейти в форум
Перейти в тему

Re: Мікола Цудатворца. Частка складзеня.

По датировке конец 19-начало 20 в.в. Как это не странно, несмотря на массовость изготовления, встречаются не очень часто и чаще всего в плачевном состоянии. Наверное, это в первую очередь связано со способом изготовления - штамповка.
В целом виде выглядел так:
http://savepic.su/1385410m.jpg

Более подробно о складнях такого типа можно почитать в статье В. Квятковского "Нательные штампованные складни." Вот ссылка на скачивание этой статьи здесь на форуме:
http://arheolog.by/viewtopic.php?f=13&t=75
Alexmak
20 фев 2012, 16:25
 
Перейти в форум
Перейти в тему

Re: Медь Алексея Михайловича

Это Псковский денежный двор, тип 5-14, КГ 1277 (степень редкости ІХ)
Знак монетного двора ушел за край монеты и не виден.
Спасибо за информацию.
dz_pala6uk
25 мар 2012, 20:11
 
Перейти в форум
Перейти в тему

Re: Перстни

плоховато видно, но скорее, рукопожатие
очень частый сюжет с разной степенью стилизации
WildWind
29 мар 2012, 11:24
 
Перейти в форум
Перейти в тему

Re: Нейкія бездзялушкі на атрыбуцыю

Знаёмы папрасіў вылажыць на аўтарытэтны форум для атрыбуцыі некалькі рэчаў. Ён (знаёмы) збірае розныя пярдолкі з закаручкамі, каторыя я называю "краказябры", а ён, чамусьці - руны :)
Ну я к бы там не было, а вельмі цікава і слушна было б пачуць ад экспертаў, сярод каторых, наколькі я ведаю, ёсць людзі "ад Навукі", меркаванне па датыроўцы і прызначэнні дадзеных пярдолаў:

2. Па памеру і вазе аснова для рукаблудства - аннінская дзеньга. Але што абазначаюць дадзеныя сімвалы? У Янкі Крука такіх не знайшоў ;)

3. І вось яшчэ адна "чорная метка"

Наўрад ці цягне на нешта салярнае...
ЗЫ: апошнія дзве рэчы сучасны гаспадар не знайшоў сам, а купіў. Таму, магчыма, удзельнікі форуму могуць у іх згадаць свае колішнія знаходкі, не выключана.
З павагай!


Амаль на 100% упэўнены, што падробка для аматараў "рун". Знакі не маюць ніякіх аналагаў, іх нават у лігатуры не запішаш. "Калюмны" я таксама такія ніколі не бачыў. Нелагічнае сумяшчэнне кірылічных літар і "рун" - ніколі не бачыў падобнага. Тэхніка выканання знакаў таксама выклікае вялікія пытанні. Так што, відаць, развялі вашага знаёмага :%) . Цікава, колькі за іх аддаў?
Demetr
25 апр 2012, 11:54
 
Перейти в форум
Перейти в тему

Re: АТРИБУЦИЯ РУССКИХ СРЕДНЕВЕКОВЫХ МОНЕТ ("чешуя")

Денга Ивана IV Грозного. КГ № 59 или 61. Под конем должны быть буквы ДЕ. Чеканилась после 1547 г. Аверс очень забит....
Mciri
25 апр 2012, 20:26
 
Перейти в форум
Перейти в тему

Re: Наканечнік стралы. Даціруйце.

Эта, скорее, по Медведеву. Поздние стрелы имеют меньшее соотношение ширины к длине.
Kite
27 апр 2012, 08:26
 
Перейти в форум
Перейти в тему

Re: Перстни

В Литве четко датируются 16 веком. Вот пара аналогий.
Изображение
Gedygold
24 апр 2012, 21:26
 
Перейти в форум
Перейти в тему

Re: АТРИБУЦИЯ РУССКИХ СРЕДНЕВЕКОВЫХ МОНЕТ ("чешуя")

Гэта Пётр Аляксеевіч, гэта нават не абмяркоўваецца.
Масква, Стары дзенежны двор, СН (7208 год ад сатварэння Сьвету, ці на 1700 год ад Р.Х.). На аверсе часткова захавалася дата - С (г.зн. 200).
Тып 9-11, КГ 1630, без ступені рэдкасці.
Цікава, што на рэверсе прасочваецца як руйнуецца штэмпель. У частцы імя па бацьку Петра пасля (З) "ксі" не бачна літары "І".
dz_pala6uk
14 май 2012, 18:47
 
Перейти в форум
Перейти в тему

Re: АТРИБУЦИЯ РУССКИХ СРЕДНЕВЕКОВЫХ МОНЕТ ("чешуя")

Денга Федора Ивановича. По КГ №105, этот вариант не редкий, относительно конечно, например, по сравнению с нередким Иваном Грозным, эти денги встречаются в разы реже.
Mciri
29 май 2012, 21:06
 
Перейти в форум
Перейти в тему

Re: Иконка Жировичской Божьей Матери. Подскажите по периоду.

По периоду конец 19-начало 20 вв.
Именно такого не встречал. Вдвойне приятно, что наш, т.к. изображена Богоматерь Жировичская. :good:
Разные сюжеты на аверсе и реверсе - обычное дело. На большинстве подобных образков они не взаимосочетаемые и не связаны между собой сюжетной линией. В данном случае - Богоматерь Жировичская и насколько я смог разглядеть - Николай Чудотворец (как один из самых почитаемых Святых).
Alexmak
10 сен 2012, 21:21
 
Перейти в форум
Перейти в тему

Re: Пярдолкі ста'рыя. Атрыбуціруйце калі ласка.

Похоже на корамысло от весов, но обычно сужение с двух сторон возле крепления поворотной оси. Сверху застежка книжная.
Сергей_прус
17 окт 2012, 16:51
 
Перейти в форум
Перейти в тему

Re: Пярдолкі ста'рыя. Атрыбуціруйце калі ласка.

tolyan писал(а):Внизу вероятно часть весов.Верхняя часть.

Про весы скорей всего я наврал, наткнулся вот на такое фото пояса римского времени.Фото правда :bad:
tolyan
23 окт 2012, 00:11
 
Перейти в форум
Перейти в тему

Re: Пломба з гербам\гмеркам?

Западноевропейская торговая пломба XVI-XVII вв. По атрибуции, применению и т.д. внятных доводов и аргументации, насколько я знаю, пока нет. :unknown:
Alexmak
16 ноя 2012, 21:11
 
Перейти в форум
Перейти в тему

Re: Пломба з гербам\гмеркам?

Так и есть. Ближе к первой половине 17-го века. Торговая пломба с личным знаком владельца. В данном случае личный знак владельца представлен именно гмерком (не дворянским гербом), что видно как по отсутствию соответствующих геральдических атрибутов, так и по форме самого знака. Еще один момент - в гмерках в большинстве случаев присутствует органично включенная в сам знак аббревиатура инициалов владельца (т.е. гмерк является прежде всего элементом идентификации владельца, нежели его рода, как в случае герба). В данном случае вроде как это М и М. Вещь не частая, но на любителя.
maks
21 ноя 2012, 10:29
 
Перейти в форум
Перейти в тему

Re: Падкажыце, што было "пры жыцці..."

Верхняя часть иконки/средника складня 18-19 вв. По сюжету точно сказать не возможно, т.к. было большое разнообразие. Пример по ссылке: http://mednolit.ru/photo/obrazy_bogomat ... 332-0-2890
Alexmak
10 дек 2012, 15:15
 
Перейти в форум
Перейти в тему

О Радзивиллах, Несвиже и многом другом

http://www.radziwill.by/

Спасибо Евгению-Gedygoldу за интересную и полезную ссылку. :beer:
Alexmak
02 май 2012, 11:20
 
Перейти в форум
Перейти в тему

Re: О Радзивиллах, Несвиже и многом другом

С.У. Чысцякоў, навуковы супрацоўнік ДУ "Нацыянальны гісторыка-культурны музей-запаведнік "Нясвіж"
Крыпта князёў Радзівілаў у Нясвіжскім фарным касцёле: гісторыя, праблематыка захавання і аховы помніка

Магільны склеп князёў Радзівілаў у Нясвіжскім фарным касцёле Найсвяцейшага Божага Цела з'яўляецца ўнікальным мемарыяльным і гістарычным помнікам.

Заснавальнікам нясвіжскай крыпты з'яўляецца першы ардынат нясвіжскі князь Мікалай Крыштоф Радзівіл Сіротка, які, ў адрозненне ад свайго бацькі, знакамітага канцлера-пратэстанта Мікалая Радзівіла Чорнага, прыняў каталіцтва. Асобным радком жыцця Сіроткі праходзіць яго паломніцтва ў Святую зямлю, якое ён здзейсніў у 1582-1584 гадах. У знакамітай "Перэгрынацыі" князь піша аб сваёй цікавасці да таго, як незвычайна рабіліся пахаванні ва ўбачаных ім землях, і якое значэнне надавалася захаванню парэшткаў шляхетных асоб. Хутчэй за ўсё, менавіта ў Егіпце ў Сіроткі паўстала задумка стварыць магільны склеп у Нясвіжы.

Царква ў асобе папы-рэфарматара Рыгора XIII узяла на сябе місію пакласці пачатак гісторыі гэтага ўнікальнага аб'екта. У любым выпадку, абавязковай умовай было прытрымліванне хрысціянскага канону пахавання. Абрад не быў парушаны. Саркафагі размешчаныя ў паўпадвальным памяшканні храма і знаходзяцца ніжэй узроўню зямлі, а сціпласць пахаванняў у нясвіжскай крыпце, рабіла яе нецікавым, з пункту гледжання нажывы, аб'ектам.

З'яўляючыся на дадзены момант трэцім па колькасці пахаванняў дынастычным склепам у Еўропе, пасля пахаванняў Габсбургаў у венскім Капуцініен-кірхене і Бурбонаў у Сэн-Дэні, прадмесці Парыжа, яна ніколі не рабавалася.

Крыпта не з'яўляецца самастойным, аддзеленым аб'ектам, але частка адзінага комплексу храма. Сама планіроўка крыпты першапачаткова значна адрознівалася ад цяперашняй. Цэнтральная галерэя была злучаная з асобнымі склепамі ў XVIII стагоддзі. Тады ж быў усталяваны і алтар "Бязгрэшнага зачацця".

Зараз у пяці асобных скляпах і цэнтральнай галерэі налічваецца 70 саркафагаў, 2 канопы і адна ўрна з прахам. З агульнага ліку ідэнтыфікаваныя з вялікай верагоднасцю толькі 38. Адзін з саркафагаў, выраблены ў Гданьску ў XVIII стагоддзі, з'яўляецца рытуальным. Ён выкарыстоўваўся падчас памінальнай імшы.

Што тычыца даціроўкі першага пахавання, то гэтае пытанне застаецца адкрытым. Самая старажытная дата стаіць на алавяным саркафазе жонкі Сіроткі Эльжбеты Яўхіміі Радзівіл са знакамітага роду Карыбутаў-Вішнявецкіх. Княгіня Эльжбета памерла ў 1596 годзе ва ўзросце 27 гадоў, і яе саркафаг першапачаткова знаходзіўся ў склепе касцёла манастыра бенедыктынак, фундатаркай якога яна была. Калі саркафаг Эльжбеты Яўхіміі быў перамешчаны ў крыпту касцёла езуітаў - невядома. Цалкам верагоднай падаецца здагадка, што гэта магло адбыцца пры пахаванні самога князя ў 1616 годзе, аднак сведчанняў гэтаму няма.

Адказ на пытанне аб месцазнаходжанні саркафага Сіроткі быў атрыманы зусім нядаўна. Паводле драўлянай шыльдачкі і сцюкавай таблічкі над труной у сцяне крыпты, саркафаг павінен знаходзіцца першым справа ў цэнтральнай галерэі. Аднак нядаўнія даследаванні паказалі, што зараз саркафаг з рэшткамі князя знаходзіцца ў нішы, справа ад алтара "Бязгрэшнага зачацця".

Пад цёмна-карычневай фарбай, якой труны былі пакрытыя ў 1905 годзе, быў выяўлены надпіс на вечцы самога саркафага. Гэта дае падставу выказаць здагадку, што саркафаг, як і многія іншыя, быў перамешчаны падчас камісіі 1953 года. Што тычыцца драўлянай таблічкі, то і яна магла быць перамешчаная. Мацаванне гэтых таблічак да вечкаў трун вельмі сімвалічнае.

Саркафагі ў магільным склепе падвойныя. Пахаванне складаецца з труны, якая змяшчае нябожчыка, і саркафага. Саркафагі выраблены ў большасці сваёй з дрэва розных парод (бяроза, дуб, хвоя). Аднак, маюцца і металічныя, вырабленыя з волава, медзі, цынку.

У сваю чаргу ўнутраныя труны выраблены як з дрэва, так і з металу. Калі пахаванне датавана перыядам з канца XVI па канец XVIII стагоддзяў, то ўнутраная труна драўляная і дэкор гэтых трун вельмі разнастайны. Яны могуць не мець дэкаратыўнага аздаблення наогул, аднак сустракаецца і абіўка з дэкараванага пацеркамі аксаміту.

Пахаванні адбываліся трыма рознымі спосабамі: частковае бальзамаванне, поўнае бальзамаванне і герметызацыя.

Частковае бальзамаванне выкарыстоўвалася ў самым пачатку і адбывалася наступным чынам. Цела нябожчыка падвяргалася апрацоўцы спецыяльным саставам без ускрыцця і выняцця ўнутраных органаў. Гэта тлумачыцца тым, што царква катэгарычна адмаўляла ўскрыццё. Неапрацаванай пакідалася толькі палоска скуры цела, якая ішла ад шыі да паясніцы. Яе шырыня складала 8-10 см. З цягам часу ўнутраныя органы цела распадаліся, гэтак жа як і неапрацаваная частка скуры, а набальзамаваная частка захоўвала форму і фактуру.

Калі царква змушаная была пад націскам навукі адмяніць табу на ўскрыццё трупаў, пачаў ужывацца спосаб поўнага бальзамавання. Пры такім спосабе ўнутраныя органы нябожчыка даставаліся, праводзілася ачыстка чарапной каробкі, а скурнае покрыва апрацоўвалася араматычнымі смоламі, прайшоўшы папярэдне праз працэс абязводжвання тканак.

Апошнія з пахаванняў, зробленыя з выкарыстаннем метаду бальзамавання, датуюцца канцом XVIII стагоддзя. У XIX і XX стагоддзях пачалі ўжываць іншы спосаб захавання цел - герметызацыю. Цела змяшчалася ў цынкавую труну, з якой выдалялі паветра, пасля чаго труну герметычна залітоўвалі. Працэс распадання цела працягваўся яшчэ некаторы час з-за прысутнасці атамаў вольнага кіслароду ў тканках. Гэта стварала ў труне ціск, які спыняў усе працэсы і гарантаваў захаванасць цела датуль, пакуль доступ кіслароду не адновіць ход рападання. У выпадку калі падобнае адбудзецца, рападанне тканак адбудзецца на працягу 15-20 хвілін. Субстанцыя, якая ўтвараецца пры гэтым імклівым працэсе, мае шэры колер і нагадвае па сваёй структуры прысак, што ўтвараецца пры спальванні паперы.

У вечках некаторых трун, пахаванні ў якіх рабіліся з выкарыстаннем метаду герметызацыі, уманціраваныя авальныя назіральныя акенцы з тоўстага шкла. Колер тканак целаў і невялікія іх памеры паказваюць на наяўнасць у трунах высокага ціску і на прыпыненыя працэсы распадання. Скура нябожчыкаў чорная, бліскучая, храстковая тканіна разбурана працэсамі распадання, а касцяныя элементы цесна сціснутыя, што памяншае агульны аб'ём шкілета.

Тройчы саркафагі ў магільным склепе падвяргаліся даследаванням. Гэтыя тры камісіі ставілі перад сабою абсалютна розныя задачы.

У 1905 годзе па просьбе саміх князёў Радзівілаў у крыпце працавала група медыкаў і духавенства. Саркафагі былі абследаваныя. Некаторыя з ліку драўляных, якія за 300 з лішнім гадоў проста прыйшлі ў непрыдатнасць, былі замененыя копіямі. Пасля агляду труны зачынілі. Драўляныя саркафагі былі перафарбаваныя. Раней для афарбоўкі выкарысталі бронзавую фарбу. Труны былі аплеценыя сталёвым дротам (2 мм) і апламбаваныя свінцовымі гербавымі пломбамі з указаннем даты камісіі. Само памяшканне было адрамантавана. Саркафагі, якія змяшчаліся ў крыпту пасля гэтай камісіі, ужо не апламбоўваліся.

Амаль праз паўстагоддзя, пасля смерці Сталіна, у магільным склепе працавала яшчэ адна камісія. Было ўскрыта каля 80% саркафагаў з муміфікаванымі пахаваннямі. Для лабараторных даследаванняў браліся часткі валасоў, вопраткі, скуры мумій.

Гэтая камісія нанесла значную шкоду магільнаму склепу. Працы, па словах ксяндза Каласоўскага, праводзіліся вельмі хутка. Пломбы з трун былі сарваныя. Пасля таго, як камісія скончыла працу, саркафагі засталіся адчыненымі, а іх першапачатковае месцазнаходжанне было парушана. На некаторых саркафагах былі згубленыя таблічкі з імёнамі пахаваных. Служкі храма самі займаліся расстаноўкай саркафагаў у крыпце, аднак, узнавіць першапачатковую яе структуру ў іх не атрымалася.

Пасля камісіі 1953 года ўваход у магільны склеп для наведвальнікаў быў надоўга зачынены. Толькі з распадам СССР сітуацыя змянілася, і людзі атрымалі магчымасць бачыць адзін з самых унікальных мемарыяльных помнікаў.

Асабліва цікавымі з'яўляюцца пахаванні, якія складаюцца з трох аб'ектаў: саркафага, труны з целам і канопы. Да такіх аб'ектаў адносяцца пахаванні брата Міхала Казіміра Радзівіла Рыбанькі, Ераніма Фларыяна і Канстанцыі Радзівіл.

У першым выпадку вялізны медны саркафаг, упрыгожаны шматлікімі чаканкамі з вензелямі і геральдычнымі элементамі, дапаўняе маленькі драўляны футарал. Ён таксама падобны на саркафаг, толькі дзіцячы, але яго прызначэннем не з'яўляецца захоўванне цела памерлага. Усярэдзіне знаходзіцца прадмет, выкананы ў форме стылізаванага сэрца на падстаўцы. Дзверца адчыняе доступ ва ўнутраную частку, дзе на подбіўцы з бавоўны змешчаная прастакутная шкляная ёмістасць. У гэтай шкляной пасудзіне знаходзіцца сэрца самога Ераніма Радзівіла, памерлага ў 1760 годзе. Звяртае на сябе ўвагу і той факт, што сляды на ўнутранай частцы пасудзіны даюць магчымасць сцвярджаць, што сэрца першапачаткова знаходзілася ў вадкім асяроддзі. Са стратай вечка гэта асяроддзе выпарылася.

Яшчэ адным пахаваннем, што складаецца з трох аб'ектаў, з'яўляецца пахаванне Канстанцыі Радзівіл. Надпіс на вечку меднай, ацынкаванай труны адпавядае надпісу на пліце помніка ў касцёле: "Procz Zycia, wszystkom winien, Samey tylko Tobie, Wdziecznosc, Pamiec, Zal w Sercu, skladam Prze Twym grobie". У той час ускрыццё цел ужо дазвалялася. Калі цела памерлай рыхтавалі да бальзамавання, яе муж пажадаў асобна забальзамаваць жыццёва важныя органы яе арганізма ў канопу. Яна ўяўляе сабой каваную медную ёмістасць у форме цыліндра з залітаваным герметычна вечкам.

Адным з самых незвычайных саркафагаў у магільным склепе з'яўляецца т. зв. "гарбаты" саркафаг. Сваю назву ён атрымаў з-за незвычайнай формы вечка і даволі вялікіх памераў (вышыня 161 см). У "гарбатым" саркафагу ў студзені 1883 года была пахаваная 74-х гадовая княгіня Адэла з роду Карніцкіх, жонка князя Канстанціна Радзівіла, шамбелян - камергера імператарскага двара ў Санкт-Пецярбургу. Форма ж знешняга саркафага абумоўленая канфігурацыяй змешчанага ў ім унутранага. Унутраная труна цынкавая, распісаная пад чорны мармур і ўпрыгожана пазалотай. Цэнтр яе вечка ўпрыгожвае медная залачоная ўрна з навершшам, выкананым у выглядзе паходні. Урну падтрымліваюць хвасты экзатычных рыб. На першы погляд кампазіцыя мае чыста дэкаратыўную функцыю і не нясе ніякай сэнсавай нагрузкі. Аднак гэта зусім не так. Паходня - гэта знак. Ён дубліруе знакі лямпы, лампады, свечкі або свяцільні і азначае Вечнае Жыццё душы. Рыбы паказваюць на веру.

Зараз у крыпце знаходзіцца і ўнікальны галаўны ўбор кн. Міхала Казіміра, датаваны 1902 г. Захаванасць прадмета пакідае жадаць лепшага, і неабходныя мерапрыемствы па прадухіленні яго разбурэння. Гэты галаўны ўбор, як і мноства вянкоў і трымальнікаў для паходняў, у выглядзе каваных арлоў з гербам - арыгіналы. Яны захаваліся ў магільным склепе з таго моманту, як былі змешчаныя ў яго.

Агульны стан аб'екта на бягучы перыяд часу - катастрафічны. Рэдкія касметычныя рамонты ствараюць толькі бачнасць нармальнага стану памяшкання крыпты. Праведзеныя тры гады таму працы па стварэнні новай гідраізаляцыйнай сістэмы некалькі палепшылі стан, аднак гэта не з'яўляецца поўным і канчатковым рашэннем праблемы захаванасці. Пад уздзеяннем знешніх фактараў матэрыял саркафагаў руйнуецца.

У 1749 годзе майстар Анджэй Залескі, выканаў на сцюкавай аснове 36 шыльдаў для цэнтральнай галерэі і па 2 для двух склепаў. Так, агульная колькасць адначасова вырабленых Залескім пліт складае 40 адзінак. Толькі чатыры шыльды ў крыпце маюць іншую даціроўку і выкананы з пясчаніка, чорнага мармуру і стуку. Гэта пліты над пахаваннямі Міхала Казіміра Радзівіла Рыбанькі (1762), яго жонкі Францішкі Ўршулі Вішнявецкай (1753), пліта з дабраславеннем папы Бенедыкта XIV (1750) і пліта на пахаванне Антонія Мікалая Радзівіла (2000). Яны цалкам чытальныя. Па колькасці ідэнтычных пліт мы можам сапраўды ўдакладніць лік пахаванняў у крыпце на 1749 год. Іх было 40.

У склепе 01 знаходзіцца 2 шыльды, тэкст на якіх чытэльны. Колькасць саркафагаў у склепе роўна 4. Тут жа знаходзіцца адна з каноп.

На сценах і апорах калон у цэнтральнай галерэі 04 размешчаны 39 пліт, частка з якіх чытэльная толькі фрагментарна (Ераніма Радзівіла, Мікалая XVI Хрыстафора Радзівіла). Пліта № 10, размешчаная справа ў сцяне цэнтральнай галерэі, нечытэльная. Колькасць пліт у сценах не адпавядае колькасці саркафагаў на дадзены момант. Так у правай частцы цэнтральнай галерэі (склеп № 04) колькасць саркафагаў і пліт увогуле супадае, аднак пад шасцю плітамі ў пярэдняй частцы, размешчана толькі 5 саркафагаў. У другой жа частцы правага шэрагу знаходзіцца 7 пліт, пад якімі размешчаныя 8 саркафагаў і канопа. У левай частцы галерэі колькасць пліт 9, а колькасць саркафагаў роўна 10. На апорных калонах крыпты гэтак жа маецца 15 пліт. У правай частцы галерэі па чатыры пліты, звернутыя ва ўнутраную частку кожнага з арачных праёмаў, дзе толькі ў двух з іх размешчана па адным саркафагу. У левай частцы галерэі пліты размешчаныя толькі на адной з апорных калон, тады як саркафагі размешчаныя ва ўсіх трох міжкалонных арачных праёмах.

Дзве пліты склепа № 02 чытэльныя, аднак колькасць саркафагаў у склепе роўна 14. Адна з пліт адпавядае пахаванню Кацярыны Сабескай. Другая пліта сведчыць аб тым, што пад ёй размяшчаўся саркафаг яе мужа Міхала І Казіміра Радзівіла (1680). Аднак шыльдачка на саркафазе сведчыць аб тым, што ў 1689 годзе ў ім быў пахаваны сын Кацярыны і Міхала I Казіміра Юрый Іосіф. Саркафаг з імем Міхала I Казіміра Радзівіла, зараз змешчаны ў цэнтральнай галерэі. Гэтая блытаніна можа быць як вынікам перамяшчэнняў саркафагаў падчас камісіі 1953 года, так і наступствам таго, што драўляныя шыльдачкі на саркафагах практычна не замацаваныя і маглі быць перамешчаныя з аднаго саркафага на іншы памылкова.

Зараз крыпта адчынена для наведванняў турыстычнымі групамі. Аднак некаторыя меры засцярогі, якія належала прыняць раней, ужо прывялі да страты некаторых унікальных гістарычных элементаў. Да такіх адносяцца: латуневая залачоная шыльдачка з гербам і інскрыпцыяй, якая знаходзілася на саркафазе палкоўніка Міхала Мікалая Радзівіла (1846), гербавая свінцовая пломба з саркафага Сіроткі (1905), сургучная пячатка з гербам Ватыкана з мармуровай табліцы Бенедыкта XIV (1750) і г.д.

Варта больш дэталёва прапрацаваць схему наведванняў крыпты, і абмежаваць доступ да саміх саркафагаў.


На дадзеным этапе найболей важным момантам з'яўляецца не толькі захаванне гэтага ўнікальнага мемарыяльнага аб'екта, але і неадкладныя працы па прадухіленні разбурэння крыпты. Для мерапрыемстваў па кансервацыі і рэстаўрацыі магільнага склепа неабходна прыцягненне высакакласных спецыялістаў для правядзення вышукальных, а ў наступным - рэстаўрацыйных і кансервацыйных работ.


Літаратура:

1. Bernatowicz, T. Miles christianus et peregrines / T. Bernatowicz. - Warszawa: Neriton, 1998.

2. Чистяков, С. В. Шкрабина, О. В. Несвиж - живая легенда / С.В. Чистяков, О.В. Шкрабина. - Несвиж: Несвиж. укрупн. тип., 2005.

3. Paszenda, J. Kosciol Bozego Ciala (pojezuicki) w Nieswiezu / J. Paszenda // Kwartalnik architektury і urbanistyki. - Warszawa, 1976. Nr.21. Zasz. 3. - S. 195 - 216.
Alexmak
18 ноя 2012, 11:37
 
Перейти в форум
Перейти в тему